Thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh: Chiến lược nào cho sự phát triển bền vững?

Nhiều startup luôn mong muốn thực hiện hóa ý tưởng kinh doanh của mình. Thế nhưng, việc quyết định mang tính chiến lược ban đầu như việc lựa chọn loại hình doanh nghiệp khiến nhiều startup băn khoăn. Đó là nên thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh? Đây không hẳn là vấn đề về thủ tục pháp lý, vốn điều lệ công ty hay thuế doanh nghiệp. Mà đây là vấn đề ảnh hưởng sâu sắc đến chiến lược phát triển lâu dài của doanh nghiệp.

Sau hơn hai thập kỷ, MCC.Group tư vấn pháp lý doanh nghiệp và chứng kiến sự trưởng thành của hàng ngàn doanh nghiệp tại Đồng Nai và Bình Dương. Chúng tôi hiểu rõ những ưu và nhược điểm của từng loại hình doanh nghiệp. Hãy cùng MCC.Group phân tích các khía cạnh về pháp lý, kế toán –  thuế, sự phát triển dài hạn của công ty và hộ kinh doanh qua bài viết sau nhé!

Tư cách pháp nhân của công ty và hộ kinh doanh

Trách nhiệm pháp lý của hộ kinh doanh và tư cách pháp lý của công ty là sự khác biệt đầu tiên. 

Nên thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh

Trách nhiệm pháp lý của hộ kinh doanh

Bản chất hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân. Điều này đồng nghĩa với việc chủ hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với mọi nghĩa vụ tài chính và rủi ro pháp lý. Khi phát sinh rủi ro thì chủ hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản cá nhân của mình. 

Trong trường hợp kinh doanh thua lỗ hoặc phát sinh các vấn đề pháp lý, không có sự tách bạch giữa tài sản cá nhân và tài sản kinh doanh. Đây có thể xem như tình thế rủi ro cao đối với chủ hộ kinh doanh cá thể.

Trách nhiệm pháp lý của công ty 

Ngược lại, khi thành lập công ty TNHH một thành viên hoặc các loại hình công ty khác như công ty TNHH hai thành viên trở lên, Công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân hay công ty hợp danh. Thì công ty là một pháp nhân độc lập. 

Pháp nhân là công ty sẽ có tài sản riêng. Bên cạnh đó, nhân danh công ty có thể tham gia các quan hệ pháp luật và chịu trách nhiệm trong phạm vi phần vốn đã góp. Đây là một “lớp vỏ pháp lý” vững chắc, giúp tách bạch tài sản cá nhân của chủ sở hữu và tài sản của doanh nghiệp. 

Ưu điểm khi thành lập công ty này không chỉ giúp kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn. Mà đây còn là điều kiện thuận lợi cho việc doanh nghiệp mở rộng quy mô kinh doanh, thu hút đầu tư và xây dựng uy tín với các đối tác lớn.

Khác nhau giữa thành lập công ty và hộ kinh doanh về kế toán 

Việc nên thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh cũng có sự khác biệt nhất định về kế toán. Bởi kế toán hộ kinh doanh và kế toán công ty hay báo cáo tài chính cũng có sự khác nhau như sau:

Kế toán công ty 

Dù bạn thành lập mô hình công ty TNHH MTV, công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty hợp danh, công ty cổ phần hay doanh nghiệp tư nhân. Thì công ty bắt buộc phải tổ chức bộ phận kế toán một cách bài bản. Đồng thời chủ doanh nghiệp phải lựa chọn áp dụng một trong hai chế độ kế toán theo quy định của Bộ Tài chính. 

Tuỳ thuộc vào quy mô công ty mà chủ doanh nghiệp có thể lựa chọn chế độ kế toán theo các thông tư. Cụ thể là Thông tư 133/2016/TT-BTC cho doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc Thông tư 200/2014/TT-BTC cho doanh nghiệp lớn. 

Đồng thời, công ty phải lập và nộp đầy đủ các loại báo cáo. Bao gồm Báo cáo tài chính năm, kê khai và quyết toán thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TNCN, quyết toán thuế hàng năm. Đồng thời công ty có thể phải thực hiện kiểm toán theo quy định. 

Hệ thống kế toán và các báo cáo tài chính minh bạch giúp chủ quản công ty kiểm soát toàn bộ hoạt động tài chính. Từ đó có thể đưa ra các quyết định kinh doanh dựa trên dữ liệu chính xác. 

Sự khác biệt giữa kế toán công ty và ké toán hộ kinh doanh là gì?

Kế toán hộ kinh doanh

Theo quy định, hộ kinh doanh cần thực hiện kế toán theo Thông tư 88/2021/TT-BTC. Tuy nhiên, chế độ kế toán này chủ yếu áp dụng đối với hộ kinh doanh thực hiện kê khai thuế.

Hầu hết các hộ kinh doanh lựa chọn hình thức thuế khoán. Bởi thủ tục kê khai đơn giản và không cần lập sổ sách kế toán nếu chủ hộ không tự nguyện thực hiện. Bên cạnh đó, các hộ kinh doanh cũng không bắt buộc phải lập báo cáo tài chính hàng năm như doanh nghiệp và không cần phải quyết toán thuế. 

Sự khác biệt giữa kế toán hộ kinh doanh và kế toán công ty là thiếu hệ thống dữ liệu kế toán như sổ sách kế toán. Việc lựa chọn thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh thì các nhà quản lý cần cân nhắc điểm này. Bởi sổ sách kế toán của công ty minh bạch, rõ ràng dễ dàng kiểm soát được tài chính của mình. Còn hộ kinh doanh thì không có dữ liệu kế toán để phân tích hiệu quả kinh doanh hay minh chứng để gọi vốn.  

Hình

Thuế hộ kinh doanh và thuế công ty khác nhau như thế nào?

Một điểm khác biệt quan trọng trong việc cân nhắc nên thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh chính là thuế dành cho hai mô hình này. 

Chính sách thuế khi thành lập công ty 

Khi thành lập công ty thường phải chịu các loại thuế như: Thuế GTGT cần kê khai định kỳ, có thể được khấu trừ và hoàn thuế nếu đủ điều kiện. Thuế TNDN với thuế suất phổ thông là 20%, được trừ các chi phí hợp lý, hợp lệ để xác nhận lợi nhuận chịu thuế. Thuế TNCN cần khấu trừ và nộp cho người lao động. 

Lưu ý đặc biệt: Lương của chủ doanh nghiệp không được tính vào chi phí và được trừ khi xác nhận thuế TNDN. Do chủ sở hữu doanh nghiệp không có quan hệ lao động với chính công ty của mình. 

Mặc dù, công ty phải đối mặt với nhiều loại thuế hơn nhưng công ty cũng có thể tối ưu thuế. Bằng cách thông qua việc quản lý chi tiêu hợp lý và tận dụng các chính sách ưu đãi thuế. 

Thuế hộ kinh doanh cá thể 

Hộ kinh doanh cá thể thường chịu hai loại thuế là thuế GTGT và thuế TNCN. Chủ hộ kinh doanh không cần phải kê khai chi phí hay xác định lời lỗ. Thế nên dù hộ kinh doanh có kinh doanh hiệu quả hay không thì vẫn phải nộp thuế khoán. 

Như vậy, sự khác biệt khi thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh về chính sách không nằm ở thuế suất mà do bản chất điều hành. 

Công ty hay hộ kinh doanh có sự phát triển dài hạn hơn?

Chìa khóa cơ hội phát triển: thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh

Đây là một khía cạnh thường bị nhiều nhà quản lý bỏ qua nhưng lại có vai trò quyết định trong sự phát triển dài hạn. Bởi rất nhiều đối tác lớn, ngân hàng, công ty nước ngoài hay đơn vị nhà nước ưu tiên hợp tác với công ty có pháp nhân. Họ thường yêu cầu đối tác phải có tư cách pháp lý rõ ràng, mã số thuế, hóa đơn điện tử và báo cáo tài chính. 

Trong khi, quy mô hoạt động của hộ kinh doanh nhỏ. Hơn nữa, hộ cá thể không có tư cách pháp nhân. Đây được xem là rào cản lớn của hộ kinh doanh, khiến mô hình này bị loại khỏi các cơ hội hợp tác lớn. Không phải do năng lực của hộ kinh doanh kém mà vì họ không đáp ứng được yêu cầu về pháp lý. 

Do đó, việc thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh không chỉ hợp pháp hóa hoạt động kinh doanh. Mà đây còn là cánh cửa mở rộng cho những cơ hội phát triển vượt bậc. 

Tư duy dài hạn trong việc xây dựng nền tảng cho hộ kinh doanh và công ty 

Nếu mục tiêu của bạn là kinh doanh nhỏ lẻ, không có kế hoạch tuyển dụng nhân sự hay mở rộng quy mô. Thì hộ kinh doanh là một lựa chọn tiết kiệm.

Tuy nhiên, nếu bạn xác định xây dựng một doanh nghiệp bài bản, có kế hoạch mở rộng, hướng tới xây dựng thương hiệu, chuỗi cửa hàng, thu hút đối tác và vốn đầu tư. Thì thành lập công ty ngay từ đầu sẽ tiết kiệm rất nhiều chi phí và thời gian “chuyển đổi loại hình doanh nghiệp” về sau. 

Bởi doanh nghiệp càng phát triển, chi phí pháp lý và thủ tục hành chính để chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên công ty sẽ càng lớn. Hơn nữa, quá trình chuyển đổi từ quản lý thủ công sang hệ thống bài bản sẽ càng khó khăn.

Lựa chọn giữa thành lập công ty hay đăng ký hộ kinh doanh không chỉ là một quyết định về thủ tục hành chính hay vấn đề thuế. Đó là sự định vị pháp lý cho cả một hành trình kinh doanh. Bạn muốn đứng ở đâu trong hệ sinh thái pháp lý – tài chính – thị trường? Nếu bạn cần tư vấn mở công ty hay cần thành lập hộ kinh doanh hãy liên hệ ngay 0973 53 59 56 để được hỗ trợ ngay nhé!