Cách tính thuế TNCN 2026: Hướng dẫn chi tiết từng bước

Từ ngày 01/01/2026, các quy định về cách tính thuế TNCN đã có sự điều chỉnh mang tính lịch sử theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 và Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Cụ thể, chính sách thuế thu nhập cá nhân mới thay đổi về việc nâng mức giảm trừ gia cảnh thêm 40% và rút gọn biểu thuế lũy tiến xuống còn 5 bậc không chỉ giúp giảm áp lực tài chính cho người lao động mà còn đơn giản hóa quy trình kê khai.

Các quy định về thuế thu nhập cá nhân mới

Từ ngày 1/7/2026, thay đổi thuế thu nhập cá nhân chính thức có hiệu lực theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Các điểm thay đổi trong chính sách thuế thu nhập cá nhân mới như sau:

Tăng mức giảm trừ gia cảnh

Từ kỳ tính thuế năm 2026 (áp dụng từ 01/01/2026 theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15):

Khoản giảm trừ	Mức áp dụng năm 2026	Ghi chú
Cho bản thân người nộp thuế	15,5 triệu đồng/tháng	186 triệu đồng/năm
Cho mỗi người phụ thuộc	6,2 triệu đồng/tháng	Phải đăng ký theo quy định
Bảo hiểm bắt buộc	10,5% lương	BHXH (8%), BHYT (1.5%), BHTN (1%)
Đóng góp từ thiện, nhân đạo	Theo thực tế	Phải có chứng từ hợp lệ

Biểu thuế thu nhập cá nhân luỹ tiến từ 7 bậc xuống 5 bậc

Căn cứ theo Luật thuế thu nhập cá nhân 2025 mới tại Điều 9, quy định cụ thể biểu thuế luỹ tiến áp dụng cho từ kỳ tính thuế năm 2026:

Bậc thuế	Thu nhập tính thuế/tháng (Triệu đồng)	Thuế suất	Cách tính nhanh (Số thuế phải nộp)
1	Đến 10	5%	5% x TNTT
2	Trên 10 đến 30	10%	10% x TNTT – 0,5 trđ
3	Trên 30 đến 60	20%	20% x TNTT – 3,5 trđ
4	Trên 60 đến 100	30%	30% x TNTT – 9,5 trđ
5	Trên 100	35%	35% x TNTT – 14,5 trđ

Nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế cho hộ kinh doanh

Từ kỳ tính thuế 2026, cá nhân/hộ kinh doanh có doanh thu năm dưới 500 triệu đồng không phải nộp thuế TNCN (tăng gấp 5 lần so với 100 triệu đồng trước đây). Đối với cho thuê bất động sản (không kinh doanh lưu trú), chỉ nộp thuế trên phần vượt 500 triệu đồng/năm với thuế suất 5%. Điều này hỗ trợ mạnh mẽ cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, cá nhân sản xuất kinh doanh.

Thay đổi về thủ tục đăng ký người phụ thuộc

Từ ngày 14/02/2026 (theo Quyết định 216/QĐ-BTC và Nghị định 373/2025/NĐ-CP), thủ tục đăng ký giảm trừ người phụ thuộc được gộp chung vào đăng ký thuế lần đầu. Người nộp thuế không cần nộp hồ sơ riêng, giúp tiết kiệm thời gian và công sức.

Quyết toán thuế linh hoạt hơn cho người có nhiều nguồn thu nhập

Cá nhân cư trú có thu nhập từ hai nơi trở lên (khấu trừ tại nguồn) sẽ quyết toán tại cơ quan thuế quản lý tổ chức trả thu nhập lớn nhất (thay vì nơi cuối cùng). Nếu thu nhập bằng nhau, chọn một nơi. Quy định này (Nghị định 373/2025/NĐ-CP, hiệu lực 14/02/2026) làm thủ tục thuận tiện hơn.

Các khoản thu nhập cá nhân được miễn thuế mới

Tiền lương làm thêm giờ, làm ban đêm; tiền công cho ngày không nghỉ phép; thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản giữa thân nhân (vợ chồng, cha mẹ – con cái…); lãi trái phiếu chính phủ, kiều hối… Những quy định này thể hiện sự quan tâm thực sự đến người lao động chăm chỉ.

Hướng dẫn cách tính thuế TNCN năm 2026

Công thức tính thuế TNCN

Theo quy định của cơ quan Thuế, đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công, số thuế phải nộp được xác định theo công thức:

Trong đó, quy trình xác định các thành phần bao gồm:

Bước 1: Tính thu nhập chịu thuế

(Các khoản miễn thuế bao gồm: phụ cấp ăn trưa, điện thoại, đồng phục trong định mức; tiền lương làm thêm giờ phần vượt so với ngày thường…)

Bước 2: Xác định các khoản giảm trừ

Tổng giảm trừ = Giảm trừ gia cảnh + Bảo hiểm bắt buộc + Các khoản khác

Bước 3: Tính thu nhập tính thuế

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Tổng giảm trừ

Xác định thu nhập cá nhân chịu thuế

Bước đầu tiên trong việc tính thuế TNCN là xác định chính xác tổng thu nhập chịu thuế của bạn. Theo quy định hiện hành, thu nhập chịu thuế bao gồm:

Tiền lương, tiền công: Bao gồm lương cơ bản, các khoản phụ cấp, trợ cấp (trừ một số khoản được miễn thuế theo quy định), tiền thưởng, tiền làm thêm giờ, và các khoản thu nhập khác có tính chất tiền lương, tiền công.

Thu nhập từ kinh doanh: Bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.

Thu nhập từ đầu tư vốn: Bao gồm lãi tiền gửi, lãi trái phiếu, cổ tức, lợi nhuận được chia từ góp vốn, và các khoản thu nhập khác từ đầu tư vốn.

Thu nhập từ chuyển nhượng vốn: Bao gồm thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, chuyển nhượng vốn góp trong công ty.

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản: Bao gồm thu nhập từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và các tài sản khác gắn liền với đất.

Thu nhập từ bản quyền, nhượng quyền thương mại: Bao gồm thu nhập từ việc chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng thương hiệu, v.v.

Thu nhập từ trúng thưởng: Bao gồm thu nhập từ trúng thưởng xổ số, các chương trình khuyến mại, v.v.

Thu nhập từ thừa kế, quà tặng: Bao gồm thu nhập từ việc nhận thừa kế, quà tặng là chứng khoán, phần vốn góp trong tổ chức kinh tế, bất động sản và các tài sản khác có giá trị lớn.

Lưu ý: Cần xác định rõ các khoản thu nhập nào được miễn thuế TNCN theo quy định. Ví dụ, một số khoản phụ cấp, trợ cấp như:

Phụ cấp độc hại, nguy hiểm.

Phụ cấp thu hút (nếu có).

Tiền ăn giữa ca (trong một số trường hợp nhất định).

Tiền công tác phí.

Tiền trang phục (trong một số trường hợp nhất định).

Các khoản này sẽ không tính vào thu nhập chịu thuế.

Xác định các khoản được giảm trừ

Sau khi xác định được thu nhập chịu thuế, bạn cần xác định các khoản giảm trừ được phép để giảm bớt số thuế phải nộp. Các khoản giảm trừ chính bao gồm:

Cho bản thân người nộp thuế: Theo giả định, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân là 12 triệu đồng/tháng (144 triệu đồng/năm).

Cho người phụ thuộc: Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 4.4 triệu đồng/tháng. Người phụ thuộc bao gồm: con cái (dưới 18 tuổi hoặc trên 18 tuổi nếu bị khuyết tật không có khả năng lao động), vợ/chồng không có thu nhập hoặc thu nhập thấp, cha mẹ già yếu không có thu nhập hoặc thu nhập thấp, và những người khác mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng.

Giảm trừ cho các khoản đóng bảo hiểm: Bao gồm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp (đối với một số ngành nghề). Mức giảm trừ được tính trên số tiền thực tế đóng vào các quỹ bảo hiểm này.

Giảm trừ cho các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo: Các khoản đóng góp cho các tổ chức từ thiện, nhân đạo được nhà nước công nhận. Mức giảm trừ tối đa không vượt quá một tỷ lệ nhất định so với tổng thu nhập chịu thuế.

Giảm trừ cho các khoản đóng góp vào quỹ hưu trí tự nguyện (nếu có theo quy định mới): Theo giả định, có quy định mới về việc giảm trừ thuế cho các khoản đóng góp vào quỹ hưu trí tự nguyện. Cần xác định rõ điều kiện và mức giảm trừ tối đa được phép.

Ví dụ cách tính thuế TNCN mới 2026

Ví dụ: Ông A có tổng thu nhập tháng 03/2026 là 40 triệu đồng, đóng bảo hiểm trên mức lương này và có 02 người phụ thuộc.

– Thu nhập chịu thuế: 40 triệu đồng.

– Các khoản giảm trừ:

Bản thân: 15,5 triệu đồng.

Người phụ thuộc (2 người): 6,2 x 2 = 12,4 triệu đồng.

Bảo hiểm (10,5%): 40 x 10,5% = 4,2 triệu đồng.

Tổng cộng: 15,5 + 12,4 + 4,2 = 32,1 triệu đồng.

Thu nhập tính thuế: 40 – 32,1 = 7,9 triệu đồng.

Thuế TNCN phải nộp: Nằm ở Bậc 1 (5%): 7,9 x 5% = 0,395 triệu đồng (395.000 VNĐ).

Như vậy, với mức lương 40 triệu này, nếu tính theo luật cũ năm 2025, ông A phải nộp khoảng hơn 1,2 triệu đồng. Như vậy, chính sách mới đã giúp ông A tiết kiệm được gần 70% số thuế phải nộp.

Những trường hợp thuế thu nhập cá nhân đặc biệt

Thuế TNCN cho người nước ngoài làm việc tại Việt Nam

Người nước ngoài làm việc tại Việt Nam cũng phải nộp thuế TNCN theo quy định của pháp luật Việt Nam. Tuy nhiên, có một số điểm khác biệt so với người Việt Nam, ví dụ:

Cách xác định thu nhập chịu thuế: Đối với người nước ngoài, thu nhập chịu thuế có thể bao gồm cả thu nhập phát sinh ở nước ngoài (nếu đáp ứng các điều kiện nhất định).

Quy định về cư trú: Việc xác định là đối tượng cư trú hay không cư trú có ảnh hưởng đến cách tính thuế. Người cư trú sẽ chịu thuế trên toàn bộ thu nhập phát sinh trên toàn thế giới, trong khi người không cư trú chỉ chịu thuế trên thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Các hiệp định tránh đánh thuế hai lần: Việt Nam đã ký kết các hiệp định tránh đánh thuế hai lần với nhiều quốc gia. Các hiệp định này có thể có những quy định đặc biệt về việc tính thuế TNCN cho người nước ngoài.

Thuế TNCN cho người làm việc tự do (Freelancer), kinh doanh cá thể

Người làm việc tự do, kinh doanh cá thể cũng phải nộp thuế TNCN trên thu nhập từ hoạt động kinh doanh của mình. Cách tính thuế có thể khác nhau tùy thuộc vào hình thức kinh doanh (hộ kinh doanh cá thể, cá nhân kinh doanh) và phương pháp tính thuế (tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc tính thuế theo thu nhập tính thuế).

Trên đây, MCC đã hướng dẫn chi tiết cách tính thuế TNCN cùng những quy định mới trong chính sách thuế thu nhập mới áp dụng từ 01/01/2026. Bạn cần hỗ trợ rà soát chứng từ hoặc lập tờ khai quyết toán thuế TNCN năm 2026? Đừng ngần ngại liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của chúng tôi để được tư vấn miễn phí và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.