Đọc báo cáo tài chính đơn giản dành cho chủ doanh nghiệp
Báo cáo tài chính không chỉ dành cho kế toán. Với chủ doanh nghiệp, đây là tài liệu giúp biết doanh nghiệp đang có gì, đang nợ bao nhiêu, kinh doanh có hiệu quả không và dòng tiền đang đi đâu. Không cần hiểu toàn bộ nghiệp vụ kế toán, chỉ cần nắm được ý nghĩa của những khoản mục chính và biết nên nhìn vào đâu, chủ doanh nghiệp đã có thể hình dung khá rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp. Vậy đọc báo cáo tài chính như thế nào cho đơn giản? Hãy bắt đầu từ 4 nội dung quan trọng dưới đây.
1. Báo cáo tài chính gồm những gì?
Một bộ báo cáo tài chính của doanh nghiệp thường gồm các báo cáo và phần thông tin chính sau:
- Bảng cân đối kế toán: Cho biết doanh nghiệp đang có tài sản gì, nợ bao nhiêu và vốn chủ sở hữu như thế nào.
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Cho biết doanh thu, chi phí và lợi nhuận trong kỳ.
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Cho biết dòng tiền thực tế vào và ra khỏi doanh nghiệp.
- Bản thuyết minh báo cáo tài chính: Giải thích chi tiết hơn về các khoản mục và chính sách kế toán được áp dụng.
Mỗi báo cáo trả lời một câu hỏi khác nhau. Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào doanh thu hoặc lợi nhuận thì chưa đủ để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Bảng cân đối kế toán: Doanh nghiệp đang có gì và đang nợ bao nhiêu?
Bảng cân đối kế toán phản ánh tình hình tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định.
Tài sản
Tài sản cho biết doanh nghiệp đang sở hữu hoặc kiểm soát những nguồn lực nào.
Một số khoản mục thường gặp:
- Tiền và các khoản tương đương tiền.
- Tiền gửi ngân hàng.
- Các khoản phải thu khách hàng.
- Hàng tồn kho.
- Tài sản cố định.
- Các khoản đầu tư hoặc tài sản khác.
Khi đọc phần này, chủ doanh nghiệp có thể đặt câu hỏi: Doanh nghiệp đang có bao nhiêu tiền? Có bao nhiêu khoản khách hàng chưa thanh toán? Hàng tồn kho có lớn không? Tài sản của doanh nghiệp đang tập trung vào đâu?
Đặc biệt, khoản phải thu khách hàng cần được chú ý. Doanh nghiệp có thể ghi nhận doanh thu và lợi nhuận nhưng nếu tiền chưa thu được thì vẫn có thể gặp áp lực về dòng tiền.
Nợ phải trả
Nợ phải trả thể hiện những khoản doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán cho các bên khác.
Có thể bao gồm:
- Phải trả người bán.
- Vay và nợ thuê tài chính.
- Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước.
- Các khoản phải trả người lao động.
- Các khoản phải trả khác.
Chủ doanh nghiệp nên quan tâm không chỉ đến tổng số nợ, mà còn cần biết nợ đến từ đâu, thời hạn thanh toán như thế nào và khả năng thanh toán của doanh nghiệp ra sao.
Vốn chủ sở hữu
Vốn chủ sở hữu thể hiện phần giá trị thuộc về chủ doanh nghiệp sau khi lấy tổng tài sản trừ đi các khoản nợ phải trả.
Vì vậy, khi xem bảng cân đối kế toán, không nên chỉ nhìn vào việc tổng tài sản tăng hay giảm, mà cần xem tài sản tăng nhờ vốn chủ sở hữu, lợi nhuận giữ lại hay do doanh nghiệp tăng vay nợ.
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Doanh nghiệp đang lãi hay lỗ?
Nếu bảng cân đối kế toán cho biết doanh nghiệp đang có gì và đang nợ gì, thì báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giúp trả lời câu hỏi: Hoạt động kinh doanh trong kỳ có tạo ra lợi nhuận không ?
Một số khoản mục quan trọng cần quan tâm gồm:
Doanh thu → Giá vốn → Chi phí → Lợi nhuận
Doanh thu
Doanh thu cho biết giá trị hàng hóa, sản phẩm hoặc dịch vụ doanh nghiệp đã cung cấp và được ghi nhận trong kỳ. Tuy nhiên, doanh thu cao chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đang kinh doanh hiệu quả. Ví dụ, doanh thu tăng nhưng giá vốn và chi phí cũng tăng mạnh thì lợi nhuận có thể không tăng tương ứng.
Giá vốn hàng bán
Giá vốn là khoản chi phí trực tiếp liên quan đến hàng hóa, sản phẩm hoặc dịch vụ đã bán. Khi doanh thu tăng nhưng giá vốn tăng nhanh hơn, biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp. Do đó, chủ doanh nghiệp nên theo dõi cả doanh thu và giá vốn thay vì chỉ nhìn vào doanh thu.
Chi phí
Các khoản chi phí như chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí tài chính cũng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Nếu doanh thu không thay đổi nhiều nhưng lợi nhuận giảm, cần xem xét các khoản chi phí có đang tăng lên hay không và nguyên nhân từ đâu.
Lợi nhuận sau thuế
Đây là một trong những chỉ tiêu được nhiều chủ doanh nghiệp quan tâm. Tuy nhiên, lợi nhuận không phải là tiền mặt. Doanh nghiệp có thể có lợi nhuận nhưng vẫn thiếu tiền nếu phần lớn doanh thu chưa thu được từ khách hàng, hàng tồn kho tăng hoặc doanh nghiệp đang phải thanh toán nhiều khoản nợ. Vì vậy, muốn nhìn đầy đủ tình hình tài chính thì cần xem thêm báo cáo lưu chuyển tiền tệ.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Tiền thực tế đang đi đâu?
Đây là phần nhiều chủ doanh nghiệp dễ bỏ qua khi đọc báo cáo tài chính. Trong thực tế, một doanh nghiệp có thể có doanh thu, có lợi nhuận nhưng vẫn thiếu tiền để thanh toán các khoản đến hạn.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ giúp theo dõi dòng tiền thực tế của doanh nghiệp qua 3 nhóm hoạt động chính:
Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh
Phản ánh tiền thu, chi liên quan đến hoạt động kinh doanh thường xuyên của doanh nghiệp. Đây là dòng tiền đặc biệt đáng chú ý vì nó cho biết hoạt động kinh doanh cốt lõi có thực sự tạo ra tiền hay không.
Dòng tiền từ hoạt động đầu tư
Liên quan đến việc mua bán tài sản cố định, đầu tư hoặc thu hồi các khoản đầu tư. Ví dụ, doanh nghiệp mua máy móc, thiết bị hoặc đầu tư vào tài sản mới thì có thể phát sinh dòng tiền chi cho hoạt động đầu tư.
Dòng tiền từ hoạt động tài chính
Liên quan đến các hoạt động như vay, trả nợ vay, góp vốn hoặc phân phối lợi nhuận. Khi xem báo cáo này, chủ doanh nghiệp nên đặt câu hỏi: Tiền đang đến từ hoạt động kinh doanh hay chủ yếu đến từ việc vay và huy động vốn? Đây là một góc nhìn khác với việc chỉ xem doanh nghiệp đang lãi hay lỗ.
Bản thuyết minh báo cáo tài chính: Những con số phía sau báo cáo
Bản thuyết minh báo cáo tài chính cung cấp thêm thông tin để giải thích các số liệu đã được trình bày trong những báo cáo chính.
Phần này có thể bao gồm:
- Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp.
- Chính sách kế toán áp dụng.
- Chi tiết một số khoản mục trên báo cáo tài chính.
- Tình hình tăng, giảm của tài sản.
- Các khoản phải thu, phải trả.
- Vay và nợ.
- Các thông tin khác liên quan đến báo cáo tài chính.
Nếu một khoản mục trên báo cáo có biến động lớn nhưng chưa hiểu nguyên nhân, chủ doanh nghiệp có thể tìm thêm thông tin trong phần thuyết minh.
2. Đọc báo cáo tài chính để làm gì?
Mục đích của việc đọc báo cáo tài chính không phải là để chủ doanh nghiệp trở thành kế toán.
Điều quan trọng là có thể trả lời được những câu hỏi cơ bản:
- Doanh nghiệp đang kinh doanh có hiệu quả không?
- Doanh thu và lợi nhuận đang tăng hay giảm?
- Doanh nghiệp đang có bao nhiêu tiền?
- Khách hàng còn nợ doanh nghiệp bao nhiêu?
- Doanh nghiệp đang nợ những khoản nào?
- Hoạt động kinh doanh có tạo ra tiền không?
- Tài sản và nguồn vốn của doanh nghiệp đang thay đổi như thế nào?
Khi nắm được những thông tin này, chủ doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở để theo dõi hoạt động kinh doanh và trao đổi với bộ phận kế toán về những vấn đề cần kiểm tra.
3. Chủ doanh nghiệp nên đọc báo cáo tài chính như thế nào?
Không cần đọc từng dòng ngay từ đầu. Có thể bắt đầu theo thứ tự:
- Xem doanh thu và lợi nhuận: Doanh nghiệp đang kinh doanh hiệu quả không?
- Xem tiền và dòng tiền: Doanh nghiệp thực tế đang có bao nhiêu tiền? Hoạt động kinh doanh có tạo ra tiền không?
- Xem phải thu và phải trả: Khách hàng còn nợ bao nhiêu? Doanh nghiệp đang phải thanh toán những khoản nào?
- Xem tài sản và nợ: Tài sản đang được hình thành từ nguồn vốn nào? Mức nợ của doanh nghiệp ra sao?
- Xem thuyết minh: Tìm nguyên nhân khi có những khoản mục biến động lớn.
4. Doanh nghiệp cần hỗ trợ lập và kiểm tra báo cáo tài chính?
Đọc hiểu báo cáo tài chính giúp chủ doanh nghiệp nhìn được tình hình tài chính, nhưng để có một bộ báo cáo đầy đủ, chính xác và phù hợp với số liệu kế toán của doanh nghiệp, việc kiểm tra và đối chiếu từ chứng từ, sổ sách đến các khoản mục trên báo cáo là rất quan trọng.
Doanh nghiệp có thể cần hỗ trợ khi:
- Chưa có bộ phận kế toán riêng.
- Số liệu kế toán chưa được rà soát đầy đủ.
- Cần lập báo cáo tài chính cuối năm.
- Cần kiểm tra, đối chiếu số liệu trước khi nộp.
- Muốn rà soát lại báo cáo tài chính của các kỳ trước.
- Cần giải thích các khoản mục hoặc số liệu bất thường trên báo cáo.
Dịch vụ báo cáo tài chính tại MCC Group có thể hỗ trợ doanh nghiệp từ khâu kiểm tra số liệu, đối chiếu chứng từ và sổ sách đến lập, hoàn thiện và rà soát báo cáo tài chính.
Liên hệ MCC Group để được tư vấn và kiểm tra tình trạng báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
Hotline/Zalo: 0973 53 59 56
Địa chỉ: Số 26/116A Đặng Đức Thuật, Phường Tam Hiệp, TP. Đồng Nai
